Günün Keyfi Yazılar

Çevre Fizyolojisi Nedir? Fizyoloji; canlı organizmaların hücre, doku, organ ve sistem düzeyinde yaşamsal işlevlerini inceleyen bilimdir. ([mku.edu.tr][1]) Bu disiplin, canlıların iç ortamını — örneğin vücut ısısı, iyon dengesi, solunum, dolaşım — sabit tutmaya odaklanır: Bu dengeyi sağlayan süreçlere “homeostaz” denir. ([fizyoloji.beun.edu.tr][2]) Çevre fizyolojisi ise fizyolojinin bu temel bakış açısını, canlıyı içinde bulunduğu çevreyle — hava, su, sıcaklık, nem, yükseklik gibi fiziksel ve kimyasal koşullarla — etkileşen bir sistem olarak değerlendiren alt dalıdır. Başka bir deyişle, çevre fizyolojisi “Canlılar çevreye nasıl tepki verir? Çevresel değişiklikler canlıların işlevlerini nasıl etkiler?” sorularına yanıt arar. ([Open Access Pub][3]) Temel Kavramlar: Homeostaz, Adaptasyon ve Aklimatizasyon…

Özgeci Olma Ne Demek? (Ve Biraz Kendimle Dalga Geçme Zamanı) Herkese merhaba! Bugün, gündelik hayatta sıkça karşılaştığımız ama bazen tam olarak ne olduğunu anlayamadığımız bir kavramdan bahsedeceğiz: Özgeci olma ne demek? Cidden, özgeci olmak tam olarak nedir? Bir insanın özgeci olması, her zaman başkalarını düşünen ve kendini sürekli arka planda tutan biri olduğu anlamına mı gelir? Yoksa sadece diğer insanların kahramanı olmaya çalışan biri mi? Hadi gelin, bu soruyu birkaç komik anıyla biraz daha açalım. Özgeci Olma, Ya Da Arkadaş Grubunda “Sen Hiç Kendini Düşünmedin Mi?” Cümlesi Özgecilik meselesi, ilk defa gerçekten anlamlı bir şekilde kafama takıldığında, arkadaş grubumda geçen…

SGK ile Anlaşması Olmayan Doktor Ne Demek? Eskişehir’de bir sabah, doktora gitmem gerektiğinde, aklımda tek bir soru vardı: “Bu doktorun SGK ile anlaşması var mı?” Bir yandan sağlık sigortamı kullanmak istiyor, bir yandan da yeni bir muayene ücretinin cebime nasıl yansıyacağı hakkında endişeleniyordum. SGK ile anlaşması olmayan bir doktorun ne demek olduğunu tam olarak bilmeden önce, kafamda pek çok soru belirmişti. İşte, bu yazıda SGK ile anlaşması olmayan doktorun ne anlama geldiğini basit bir şekilde açıklayacağım. SGK Nedir ve Ne İşe Yarar? Öncelikle, SGK’yı kısaca hatırlayalım. SGK, yani Sosyal Güvenlik Kurumu, Türkiye’deki sağlık sigortasının merkezi bir sağlayıcısıdır. SGK, vatandaşların sağlık…

Xanax Kullanmayı Bırakınca Ne Olur? Toplumsal Bir Perspektif Hayat, bazen bize kendi içsel sıkıntılarımızla başa çıkabilmek için başkalarının sunduğu araçları sunar. Bu araçlardan biri de, kaygı, stres, depresyon gibi ruhsal durumlarla baş etmek amacıyla reçetelenen Xanax gibi ilaçlardır. Ancak, bir noktada bu ilaçlara olan bağımlılık, yalnızca bireyin biyolojik değil, aynı zamanda toplumsal yapıları, normları ve değerleri de etkilemeye başlar. Xanax kullanmayı bırakmak, basit bir sağlık kararı gibi görünse de, bireyin hem kişisel dünyasında hem de toplumsal bağlamda derin yankılar uyandırabilir. Bu yazı, bireysel bir dönüşümün toplumsal bir yansıması olarak, Xanax kullanmayı bırakmanın ne anlama geldiğini sosyolojik bir açıdan ele alacaktır.…

Türkiye’nin Kaç Milyon Askeri Var? Edebiyatın Gözüyle Bir Anlam Yolu Kelimenin gücü, insanlık tarihinin her aşamasında hep kendini göstermiştir. Edebiyat, anlamın ve sembollerin dünyasında gezinen bir yolculuktur; bazen bir kelime, bazen bir cümle, bazen de bir kahramanın adı, dev bir anlamı doğurur. Ve kim bilir, bir asker, bir milletin kaderine yön veren bir figür olmaktan daha fazlasıdır: Bir anlatıdır, bir efsanedir, bir hayal gücüdür. Türkiye’nin kaç milyon askeri var sorusuna da tıpkı bir edebiyatçının bakış açısıyla yaklaşıldığında, sadece bir sayıdan ibaret olmayan çok daha derin bir anlam yatar. Peki, bu soruya verilecek cevabı, edebi bir bakış açısıyla nasıl çözümleyebiliriz? Gelin,…

Bireysel Ders Ne Demek? Küresel ve Yerel Açılardan Bir Bakış Bireysel ders, son yıllarda eğitim sisteminin önemli bir parçası haline gelmiş bir kavram. Hani derler ya “Herkesin öğrenme tarzı farklıdır” diye, işte bireysel ders de tam olarak bu farklılıkları göz önünde bulunduruyor. Bu yazıda, bireysel dersin ne anlama geldiğine, farklı kültürlerde ve Türkiye’deki yerel bağlamda nasıl şekillendiğine, küresel açıdan nasıl bir yere sahip olduğuna bakacağız. Bireysel Dersin Tanımı ve Küresel Yeri Bireysel ders, temelde bir öğretmenin, öğrencinin ihtiyaçlarına göre şekillendirilmiş özel derslerdir. Genellikle küçük gruplar ya da tek bir öğrenciye yönelik olan bu dersler, öğrenme sürecini kişiye özel hale getirmeyi…

Bir Müzisyen Ne Kadar Kazanıyor? Bir Hayalin Peşinden Koşarken Hayatımda bir dönüm noktasına geldiğimde, kaybolmuş hissettiğimi hatırlıyorum. Kayseri’nin kalabalık caddelerinde, sabah işe gitmek için yürürken, başımda dönen tek düşünce müzikti. Geceleri odamda, akustik gitarımı alıp, parmaklarımın tellerdeki yolculuğuna çıkarken, bir tek dileğim vardı: Müzik yaparak hayatımı kazanmak. Ama bir müzisyen ne kadar kazanıyor? İşte bu soru, hep kafamda bir bulmaca gibi dönüp duruyordu. Sonra, bir gece, her şey değişti. Bir Sahne, Bir Hayal O gün, Kayseri’nin en işlek sokaklarından birinde, küçük bir kafede canlı müzik dinleme şansı buldum. İçeri girdiğimde, sahnede gitar çalan adamı gördüm. Belli ki o da bir…

Osmanlı Devleti’nde Devlet Memuru Olma Hakkı: Kim Verdi, Nasıl Verildi? Bir sabah, kahvenizi yudumlarken Osmanlı dönemindeki devlet memurlarının nasıl bir yoldan geçtiğini düşündünüz mü? Bugün devlet dairelerinde çalışmak, belirli bir eğitimi tamamlamayı, sınavları geçmeyi gerektiriyor. Ama ya Osmanlı Devleti’ne baktığımızda? Birçokları için devlet memuru olmak, yalnızca bir meslekten çok, toplumdaki statünün, yetkinliğin ve gücün bir simgesiydi. Peki, Osmanlı’da devlet memuru olma hakkı nasıl verilirdi? Hangi süreçlerden geçmek gerekirdi? Hadi bu sorulara birlikte derinlemesine bir bakış atalım. Osmanlı Devleti’nde Devlet Memuru Olma Hakkı: Temel İlkeler Osmanlı Devleti’nin yönetim yapısında memurluk, yalnızca belirli bir mesleği icra etmekten çok daha fazlasını ifade ederdi.…

Metal Fabrikası: Toplumsal Yapılar ve Bireyler Arasındaki Etkileşim Birçok kez göz ardı ettiğimiz, gündelik yaşamımızda yalnızca birer ürüne dönüştüğünü gördüğümüz metal parçalarının arkasında yatan süreçleri anlamak, yalnızca teknolojik bir konu olmanın ötesine geçer. Metal fabrikaları, sanayinin kalbi gibidir. Ancak bu fabrikaların sadece çelik ya da alüminyum üretmekle ilgisi yoktur; burada daha derin, toplumsal yapılarla iç içe geçmiş dinamikler vardır. Metal fabrikaları, iş gücünden cinsiyet rollerine kadar pek çok sosyolojik açıdan incelenebilir. Peki, bu fabrikalarda çalışan bireylerin yaşamları nasıl şekillenir? Toplumsal normlar, kültürel pratikler, güç ilişkileri ve eşitsizlikler ne gibi yansımalar gösterir? Bunlar, üzerinde düşünmemiz gereken sorulardır. Metal Fabrikası Nedir? Tanım…

Toplumlar, uzun süreli alışkanlıklar ve gelenekler etrafında şekillenir. İçinde bulunduğumuz kültürel yapıları anlamak, onları gözlemlemek ve eleştirel bir bakış açısıyla incelemek, bazen küçük bir nesnenin ya da eylemin derin toplumsal anlamlarını fark etmeye neden olabilir. Bu yazı, sıradan bir bitki çayı olarak görülebilecek mate çayının toplumsal yapılarla nasıl ilişkilendiğine, kültürel bağlamda nasıl şekillendiğine ve bireylerin bu içeceği kullanırken hangi toplumsal normlara, cinsiyet rollerine ve güç ilişkilerine bağlı olduklarına dair bir keşif sunmayı amaçlıyor. Mate çayı, yalnızca bir sağlık içeceği olmanın ötesinde, toplumsal ve kültürel anlamlar taşır. Peki, bu içecek hangi toplumsal koşullar altında şekillenir ve insanlar için neye faydalıdır? Gelin,…