Kaçak filmi 1982 nerede çekildi? Peşine Düştüğüm O Garip Sinema Gizemi
İlgili Yazımız: Ferdi Tayfur'un Çeşme filmi ne zaman çekildi ?
İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşındayım ve arkadaş grubunda “bir şeyin nedenini bulmadan rahat edemeyen kişi” kontenjanı genelde bana ait oluyor. Hani bazı insanlar vardır, bir konuyu duyar ve geçer; ben ise o konuyu duyar, üç gün sonra hâlâ “ama nerede çekildi ya?” diye Google’da değil zihnimde kazı çalışması yaparım.
Son günlerde de kafama takılan şey şu oldu: Kaçak filmi 1982 nerede çekildi?
Bunu ilk duyduğumda çok masumdu her şey. Bir arkadaş ortamında, sahilde otururken biri “1982 yapımı Kaçak filmi vardı ya…” dedi. Cümle daha bitmeden içimde bir şey kıpırdadı.
İç sesim:
“Dur. Dur bir dakika. Bu bilgi çözülecek.”
Dış sesim:
“Emin misin hangi şehirde çekildiğine?”
Arkadaşım:
“Yok ya, bilmiyorum.”
Ve işte o an, normal bir sahil sohbeti olmaktan çıktı. İzmir’in rüzgârı bile sanki bana “sen bu işi bırakmazsın” der gibi esti.
Kaçak filmi 1982 nerede çekildi? sorusunun zihinsel labirenti
Bu soruyu araştırmaya başladığımda fark ettim ki, mesele sadece bir film değil. Bu daha çok benim “boş bırakılan bilgiye tahammülsüzlük sendromum”.
İnternette gezindikçe şunu gördüm: 1980’ler Türk sinemasında birçok film farklı şehirlerde, çoğu zaman da net kayıt tutulmadan çekilmiş. Setler bugünkü gibi “şu mahallede şu sokakta çekildi” diye kataloglanmıyor. Yani Kaçak filmi 1982 nerede çekildi? sorusu biraz da sisin içinde yürümek gibi.
Ama ben sis görünce durmam. Sis varsa içine girerim.
İzmir’den bakınca İstanbul hep “set gibi” gelir
Bir gün Kordon’da yürürken düşündüm: “Bu film nerede çekildi olabilir?”
Tam o sırada yanımdan geçen bir abi telefonda bağırıyor:
“Abi ben sete geliyorum, biraz gecikeceğim!”
İç sesim:
“İşte bu. Sinema evreni sana göz kırpıyor.”
Dış sesim:
“Set mi?”
Adam bana baktı, ben ona baktım. O an hiçbir şey olmadı ama her şey olmuş gibi hissettim.
Çünkü Türkiye’de özellikle 80’ler filmlerinde şehirler birbirine çok benzer kullanılıyor. İstanbul bir gün başka bir şehir, ertesi gün başka bir hikâye olabiliyor. Bu yüzden Kaçak filmi 1982 nerede çekildi? sorusu tek bir lokasyona sıkışmıyor olabilir.
Sokak mantığıyla film mekânı çözme girişimim
Benim yöntemim bilimsel değil, tamamen “sokak gözlemi + fazla düşünme + biraz hayal gücü”.
Bir gün Alsancak’ta otururken arkadaşıma dedim ki:
“Bak, eski filmlerde genelde şu üç şey var:
1. Dar sokak
2. Hafif gri duvar
3. Arkada sürekli bir koşuşturma hissi”
Arkadaşım:
“Bu her yer olabilir.”
Ben:
“İşte problem de bu zaten.”
Kaçak filmi 1982 nerede çekildi? sorusu burada daha da büyüyor. Çünkü 80’ler Türkiye’si, sinemada bir “mekân evreni” gibi çalışıyor. Aynı sokak hem dram hem aksiyon hem romantik kaçış sahnesi olabiliyor.
İç sesimle set dedektifliği
Bazen kendimi hayali bir dedektif gibi hissediyorum.
İç sesim:
“Şu duvara bak. Bu boya 80’ler mi?”
Ben:
“Abartma.”
İç sesim:
“Hayır, bu kritik ipucu.”
Sonra dönüp gerçek hayata bakıyorum: Karşımdaki duvar 2010’da boyanmış.
Ama bu bile beni durdurmuyor.
1982 Türk sinemasının mekân alışkanlığı
Şimdi biraz daha sakin düşününce şunu fark ediyorum: 1980’lerde filmler çoğunlukla büyük şehirlerde çekiliyor ama setler sabit değil. Özellikle İstanbul, en çok kullanılan merkezlerden biri.
Ama bu şu demek değil: Kaçak filmi 1982 nerede çekildi? sorusunun cevabı tek bir mahalle.
Çünkü o dönem:
Aynı filmde bir sahne Üsküdar’da
Bir sahne Beyoğlu’nda
Bir sahne de kim bilir belki başka bir şehirde çekilebiliyordu
Bugünden bakınca bu durum biraz “coğrafi belirsizlik sanatı” gibi.
Arkadaş ortamında büyüyen sinema obsesyonu
Geçenlerde yine aynı konu açıldı. Bu sefer daha kalabalık bir gruptuk. Konu döndü dolaştı, ben yine dayanamayıp sordum:
“Kaçak filmi 1982 nerede çekildi bilen var mı?”
Bir arkadaşım direkt dedi ki:
“Abi sen hayatı film seti sanıyorsun.”
Haklı olabilir.
Ama ben de şunu düşünüyorum: Bazen hayat gerçekten set gibi değil mi zaten?
Mesela İzmir’de otobüse biniyorsun, biri tartışıyor, biri müzik açmış, biri camdan dışarı bakıp hayat sorguluyor. Kamera olsa direkt sahne olur.
Kendimle dalga geçtiğim anlar
Bazen evde tek başıma şunu yapıyorum:
“Tamam, bugün kesin bu işi çözeceğim.”
Sonra YouTube’da eski film sahnelerine bakıyorum, ardından Google Maps açıyorum, sonra kendimi bir anda 1980’lerin İstanbul sokaklarını modern uydu görüntüsünde karşılaştırırken buluyorum.
İç sesim:
“Bu normal değil.”
Ben:
“Biraz sabır.”
İç sesim:
“Bu film için mi?”
Ben:
“Evet.”
Kaçak filmi 1982 nerede çekildi? sorusunun peşinde kaybolmak
İşin ilginç yanı şu: Bu sorunun peşine düştükçe filmden çok kendi düşünme biçimimi keşfediyorum.
Çünkü mesele artık sadece bir film değil, bir merak döngüsü:
Bir şey duyuyorum
Net bilgi yok
Beyin boşluğu sevmiyor
Araştırma başlıyor
Daha fazla soru çıkıyor
Ve sonuç: Kaçak filmi 1982 nerede çekildi? sorusu bir anda kişisel bir meseleye dönüşüyor.
İzmir sokaklarında 80’ler filmi hissi
Bazen Karşıyaka’da yürürken şunu düşünüyorum: Eğer kamera açılsa burası da eski bir film sahnesi gibi durabilir.
Bir bankta oturan amca, simit satan çocuk, uzaktan geçen vapur sesi…
İç sesim:
“Burası kesin set.”
Ben:
“Hayır, bu gerçek hayat.”
Ama sonra şunu fark ediyorum: Belki de eski filmlerin güzelliği, gerçek hayatı biraz daha sinematik göstermesiydi.
Bu yüzden Kaçak filmi 1982 nerede çekildi? sorusu sadece mekân değil, atmosfer sorusu da olabilir.
Net cevap ararken bulanıklaşan gerçek
İronik olan şu: Ne kadar çok araştırırsam, o kadar net bir “tek yer” cevabına ulaşamıyorum. Çünkü eski dönem filmlerinde kayıtlar her zaman bugünkü kadar detaylı değil.
Ama bu belirsizlik bile bir anlam taşıyor.
Çünkü bazen bir filmin nerede çekildiğini bilmemek, onun hayal gücünde daha geniş bir alan kaplamasına izin veriyor.
Kısa bir sahne hayal edelim
Bir sokak.
Gece.
Loş bir ışık.
Koşan biri.
Arkasından gelen ayak sesleri.
Ve kamera dönüyor…
İşte o an yine aklıma geliyor:
“Acaba burası İzmir olabilir mi?”
Sonra gülüyorum.
Çünkü artık biliyorum ki mesele şehir değil, his.
Son düşünce: Ben neden bunu bu kadar düşünüyorum?
Bazen kendi kendime soruyorum:
“Gerçekten önemli mi Kaçak filmi 1982 nerede çekildi?”
Cevap net değil.
Ama şunu biliyorum: Bu sorunun peşinde dolaşmak bile bana garip bir keyif veriyor. Sokaklarda yürürken, insanları izlerken, eski filmleri düşünürken zihnim bir anda başka bir zamana kayıyor.
Ve belki de mesele şu:
Bazı soruların cevabı net olmadığı için değil, o cevabı ararken gezdiğin yerler güzel olduğu için değerli.
Şimdi yine iç sesim konuşuyor:
“Tam olarak nerede çekildiğini buldun mu?”
Ben:
“Hayır.”
İç sesim:
“O zaman devam.”
Ve sanırım devam edeceğim.